Δεκατρία χρόνια μετά την κυκλοφορία του προηγούμενου τίτλου, το Grand Theft Auto VI (GTA VI) έκανε σήμερα, Πέμπτη 19 Νοεμβρίου, την πολυαναμενόμενη πρεμιέρα του. Εκατομμύρια παίκτες σε όλο τον κόσμο επέστρεψαν στο σύμπαν της δημοφιλούς σειράς, όπου η εγκληματικότητα, η βία και οι περιπλανήσεις στις αμερικανικές μεγαλουπόλεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εμπειρίας.
Οι αριθμοί είναι ήδη εντυπωσιακοί. Σύμφωνα με στοιχεία της Sensor Tower που επικαλείται το Politico, το GTA VI αποτελεί τη μεγαλύτερη κυκλοφορία στην ιστορία της βιομηχανίας ψυχαγωγίας, έχοντας πουλήσει 17 εκατομμύρια αντίτυπα, συνολικής αξίας 1,6 δισ. δολαρίων (1,46 δισ. ευρώ), πριν από την επίσημη κυκλοφορία του.
Ωστόσο, το νέο παιχνίδι της σειράς δεν αποτελεί μόνο ένα εμπορικό γεγονός. Η κυκλοφορία του συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ενωση επιχειρεί να ενισχύσει την προστασία των ανηλίκων στο Διαδίκτυο, να περιορίσει αμφιλεγόμενες εμπορικές πρακτικές και να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης.
Οπως επισημαίνει το Politico, υπάρχουν τουλάχιστον έξι λόγοι για τους οποίους το GTA VI αξίζει την προσοχή των Ευρωπαίων αξιωματούχων.
1. Ενα παιχνίδι με ευρωπαϊκές ρίζες
Παρά την παγκόσμια επιτυχία του ως προϊόν της αμερικανικής βιομηχανίας ψυχαγωγίας, το Grand Theft Auto γεννήθηκε στη Σκωτία.
Δημιουργοί του ήταν δύο Σκωτσέζοι προγραμματιστές, ο Ντέιβιντ Τζόουνς και ο Μάικ Ντέιλι, οι οποίοι εργάζονταν στην DMA Design, μια εταιρεία ανάπτυξης βιντεοπαιχνιδιών με έδρα το Νταντί.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, τα δικαιώματα της σειράς πέρασαν στην αμερικανική Take-Two Interactive, αν και η θυγατρική της Rockstar Games εξακολουθεί να διατηρεί μεγάλα γραφεία στο Εδιμβούργο.
Μετά το Brexit, το 2020, η Ευρωπαϊκή Ενωση έχασε τη δυνατότητα να παρουσιάζει αυτή τη σκωτσέζικη επιτυχία ως δική της.
Η ιστορία της σειράς αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε μια περίοδο κατά την οποία οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναζητούν τρόπους ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της Ε.Ε., εξετάζοντας νέους μηχανισμούς χρηματοδότησης και αλλαγές στους κανόνες των δημόσιων συμβάσεων για την προώθηση της καινοτομίας.
2. Οι μικροσυναλλαγές και οι σχεδιαζόμενοι ευρωπαϊκοί κανόνες
Πριν από την κυκλοφορία του GTA VI, πολλοί παίκτες ανησυχούσαν για το ενδεχόμενο η διαδικτυακή έκδοσή του να περιλαμβάνει μικροσυναλλαγές και εικονικά νομίσματα, όπως συμβαίνει σε άλλα παιχνίδια.
Πρόκειται για μηχανισμούς που επιτρέπουν στους χρήστες να δαπανούν χρήματα μέσα στο παιχνίδι, μια πρακτική την οποία ορισμένοι παίκτες επικρίνουν, υποστηρίζοντας ότι κάνει τα παιχνίδια «βαρετά και επαναλαμβανόμενα».
Η έκδοση που κυκλοφόρησε σήμερα δεν περιλαμβάνει αυτές τις δυνατότητες, αν και ενδέχεται να εμφανιστούν σε μεταγενέστερη διαδικτυακή έκδοση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει νέους κανόνες στο πλαίσιο του Digital Fairness Act, με στόχο να περιορίσει τη χρήση τέτοιων μηχανισμών από παιδιά ή τουλάχιστον να εξασφαλίσει μεγαλύτερη διαφάνεια.
Οι Βρυξέλλες θεωρούν ότι οι συγκεκριμένες πρακτικές ενθαρρύνουν τις δαπάνες, ενώ η βιομηχανία των βιντεοπαιχνιδιών προειδοποιεί ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις θα έχουν καταστροφικές συνέπειες για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
3. Το GTA VI δεν προορίζεται για ανηλίκους
Το GTA VI έχει λάβει ηλικιακή διαβάθμιση PEGI 18, που σημαίνει ότι δεν συνιστάται για άτομα κάτω των 18 ετών.
Το PEGI (Pan-European Game Information) είναι το ευρωπαϊκό σύστημα ηλικιακής ταξινόμησης των βιντεοπαιχνιδιών, το οποίο βασίζεται στην αυτορρύθμιση της βιομηχανίας.
Η αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη στοιχεία όπως η βία, τα ναρκωτικά, το σεξουαλικό περιεχόμενο και η ακατάλληλη γλώσσα, χαρακτηριστικά που συναντώνται συχνά στη σειρά Grand Theft Auto.
Τα παιχνίδια με ηλικιακή διαβάθμιση από 12 ετών και άνω εξετάζονται από τη βρετανική Games Rating Authority, οι αξιολογητές της οποίας παίζουν οι ίδιοι τα παιχνίδια προτού καθορίσουν την κατάλληλη ηλικιακή κατηγορία.
4. Γιατί οι ηλικιακοί περιορισμοί δεν αρκούν
Σε ορισμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, καθώς και στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι αγοραστές υποχρεούνται να επιδεικνύουν ταυτότητα όταν αγοράζουν φυσικά αντίτυπα παιχνιδιών με ηλικιακούς περιορισμούς.
Αντίστοιχα, ηλεκτρονικά καταστήματα, όπως εκείνο του PlayStation, πραγματοποιούν ελέγχους ηλικίας, ώστε να εμποδίζουν την πρόσβαση 13χρονων σε περιεχόμενο που δεν είναι κατάλληλο για την ηλικία τους.
Ωστόσο, τίποτα δεν εμποδίζει έναν γονέα ή έναν μεγαλύτερο αδελφό να δώσει το παιχνίδι σε ένα μικρότερο παιδί.
Ο γενικός διευθυντής του PEGI, Ντιρκ Μπόσμανς, εξηγεί ότι ο βασικός σκοπός του συστήματος είναι να βοηθά τους γονείς να λαμβάνουν ενημερωμένες αποφάσεις.
«Στον πυρήνα του PEGI βρίσκεται η προσπάθεια να βοηθήσουμε τους γονείς να κάνουν ενημερωμένες επιλογές», αναφέρει.
Εάν ένας γονέας αποφασίσει να επιτρέψει στο έφηβο παιδί του να παίξει GTA VI, το σύστημα του παρέχει τις απαραίτητες πληροφορίες για το περιεχόμενό του.
«Μας ανησυχεί περισσότερο όταν οι γονείς λένε: “Ορίστε κάποια χρήματα, αγόρασε ό,τι θέλεις”», σημειώνει.
5. Ισως το τελευταίο παιχνίδι που δεν δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη
Η τεχνητή νοημοσύνη αποκτά ολοένα μεγαλύτερη παρουσία στη βιομηχανία των βιντεοπαιχνιδιών. Το GTA VI, ωστόσο, αποτελεί μια διαφορετική περίπτωση.
Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Take-Two Interactive, Στράους Ζέλνικ, δήλωσε ότι η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη (generative AI) δεν έχει «καμία απολύτως συμμετοχή» σε ό,τι έχει δημιουργήσει η εταιρεία για το GTA VI.
Η βιομηχανία των βιντεοπαιχνιδιών αξιοποιεί όλο και περισσότερο την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη για τη δημιουργία νέων τίτλων. Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έκθεση «State of the Game Industry», το 40% των δημιουργών παιχνιδιών χρησιμοποιεί παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη κατά την ανάπτυξη τίτλων, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων από τις μεγαλύτερες κυκλοφορίες. Σε αυτές περιλαμβάνονται το Call of Duty, καθώς και τίτλοι που έχουν αποσπάσει θετικές κριτικές, όπως το γαλλικό Clair Obscur: Expedition 33.
Παράλληλα, ο κλάδος έχει βιώσει χιλιάδες απολύσεις, με το ένα τρίτο των εργαζομένων στη βιομηχανία βιντεοπαιχνιδιών των ΗΠΑ να δηλώνει ότι απολύθηκε κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο ετών.
6. Η συζήτηση για τη βία και την προστασία των παιδιών
Καθώς η βιομηχανία των βιντεοπαιχνιδιών αποκτά ολοένα μεγαλύτερη απήχηση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να διαμορφώσει τους πρώτους ειδικούς κανόνες για τον συγκεκριμένο κλάδο, μέσω του Digital Fairness Act και των ευρύτερων ρυθμίσεων για την προστασία των ανηλίκων στο πλαίσιο του Kids Act.
Σύμφωνα με τον Μπόσμανς, η αντίληψη ότι τα βίαια βιντεοπαιχνίδια προκαλούν βίαιη συμπεριφορά στην πραγματική ζωή είχε σε μεγάλο βαθμό καταρριφθεί ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2010, περίπου την περίοδο κυκλοφορίας του προηγούμενου GTA.
Η συζήτηση, ωστόσο, έχει πλέον μετατοπιστεί από το τι θεωρείται «επιβλαβές» στο τι χαρακτηρίζεται «ακατάλληλο».
Το PEGI λαμβάνει υπόψη επιστημονικές έρευνες, αλλά και τις κοινωνικές αντιλήψεις γύρω από το κατάλληλο περιεχόμενο για κάθε ηλικία. Χαρακτηριστικό είναι ότι ακόμη και η χρήση μίας συγκεκριμένης βωμολοχίας μπορεί να οδηγήσει στην κατάταξη ολόκληρου του παιχνιδιού στην κατηγορία 16+.
Ο Μπόσμανς εκφράζει προβληματισμό για το ενδεχόμενο οι νέοι κανόνες προστασίας των παιδιών να παραβλέπουν τις διακρίσεις ανάμεσα σε διαφορετικές κατηγορίες περιεχομένου.
«Εχω την αίσθηση ότι βρισκόμαστε πλέον σε ένα στάδιο όπου ίσως έχουμε ξεχάσει μέρος της ιστορίας», αναφέρει, επισημαίνοντας τη διαφορά ανάμεσα σε ό,τι είναι επιβλαβές, ό,τι απαγορεύεται και ό,τι θεωρείται ακατάλληλο.
Με πληροφορίες από Politico