Ήταν 14:56 το μεσημέρι μιας συνηθισμένης Τρίτης, όταν η γη κάτω από το Λεκανοπέδιο της Αττικής άρχισε να σείεται βίαια. Στην αρχή, τα πρώτα δύο τρία δευτερόλεπτα, επικράτησε σιγή και βουβός πανικός από όσους προσπαθούσαν να καταλάβουν τι συμβαίνει. Τα επόμενα δευτερόλεπτα κυριάρχησε ο φόβος και η αγωνία. Και όχι άδικα…
Μέσα σε μόλις 15 δευτερόλεπτα, μια μέρα σαν σήμερα πριν 27 χρόνια, και συγκεκριμένα στις 7 Σεπτεμβρίου του 1999, ο σεισμός των 5,9 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ με επίκεντρο τις νότιες πλαγιές της Πάρνηθας, μόλις 18 χιλιόμετρα από το κέντρο της Αθήνας, μετέτρεψε ολόκληρες γειτονιές σε ερείπια αλλά και ανθρώπινες τραγωδίες.
Ο βαρύς φόρος αίματος
Ο απολογισμός της καταστροφής υπήρξε αμείλικτος: 143 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, περισσότεροι από 2.000 τραυματίστηκαν, ενώ τουλάχιστον 85 σώθηκαν μέσα από τα συντρίμμια χάρη στις υπεράνθρωπες προσπάθειες διασωστών αλλά και απλών πολιτών που έβγαζαν τα μπετά με τα χέρια τους για να σώσουν τους συνανθρώπους τους. Περισσότεροι από 50.000 κάτοικοι έμειναν άστεγοι μέσα σε λίγες στιγμές, με τις εικόνες των καταυλισμών και των σκηνών να σφραγίζουν την καθημερινότητα της πρωτεύουσας για τα επόμενα χρόνια.
Οι δυτικές και βόρειες περιοχές της Αττικής βρέθηκαν στο επίκεντρο του σεισμού. Τα Άνω Λιόσια, το Μενίδι, οι Θρακομακεδόνες, η Φυλή, η Μεταμόρφωση και η Νέα Φιλαδέλφεια δέχθηκαν το ισχυρότερο πλήγμα, με χιλιάδες σπίτια να κρίνονται κατεδαφιστέα.
Το σύμβολο της τραγωδίας στη Ρικομέξ
Η πιο δραματική σελίδα του σεισμού γράφτηκε στο εργοστάσιο της Ρικομέξ στο Μενίδι. Η κατάρρευση του εξαώροφου κτιρίου στοίχισε τη ζωή σε 39 ανθρώπους, μετατρέποντας το σημείο σε σύμβολο του πένθους και της οργής για την ποιότητα των κατασκευών.
Ανάλογες στιγμές αρχαίας τραγωδίας εκτυλίχθηκαν και σε άλλα σημεία, όπως στη Μεταμόρφωση, όπου πυροσβέστες ανέσυραν ζωντανά δύο μικρά παιδιά μέσα από την αγκαλιά του νεκρού πατέρα τους.
Η ιστορία του Τζανή Πολυκανδριώτη
Ανάμεσα στις συγκλονιστικές ανθρώπινες ιστορίες που γράφτηκαν εκείνες τις τραγικές στιγμές είναι αυτή του 10χρονου τότε Τζανή Πολυκανδριώτη στη Μεταμόρφωση. Η πολυκατοικία όπου ζούσε με την οικογένειά του κατέρρευσε σε δευτερόλεπτα. Ο πατέρας του, Παναγιώτης, βαλκανιονίκης και πρωταθλητής Ελλάδος στην πυγμαχία, χρησιμοποίησε το ίδιο του το σώμα ως ασπίδα προστασίας, θυσιάζοντας τη ζωή του για να σώσει τα τρία του παιδιά. Ενώ οι αδελφές του απεγκλωβίστηκαν μετά από 13 ώρες, ο Τζανής παρέμεινε παγιδευμένος στα συντρίμμια για ένα ολόκληρο 24ωρο. Σώθηκε χάρη στις λεπτές χειρουργικές κινήσεις των διασωστών της ΕΜΑΚ, φέροντας σοβαρά τραύματα που είχαν ως αποτέλεσμα την απώλεια του δεξιού του ποδιού και μια πολυήμερη μάχη για τη ζωή του στην εντατική.
Η αλληλεγγύη μέσα από τα συντρίμμια
Μέσα στο σκοτάδι των ημερών, ξεπήδησε ένα πρωτόγνωρο κύμα αλληλεγγύης. Λίγες μόλις εβδομάδες μετά τον καταστροφικό σεισμό στο Ιζμίτ της Τουρκίας, όπου η Ελλάδα είχε σπεύσει πρώτη να συνδράμει, τουρκικές ομάδες διάσωσης έφτασαν στην Αθήνα μέσα σε 13 ώρες από το χτύπημα του Εγκέλαδου. Η αμοιβαία αυτή στήριξη των δύο λαών γέννησε τη λεγόμενη «διπλωματία των σεισμών», ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στις διμερείς σχέσεις.
Ο σεισμός της Πάρνηθας παραμένει έως σήμερα η φονικότερη και πιο δαπανηρή φυσική καταστροφή στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας, με τις μνήμες της 7ης Σεπτεμβρίου 1999 να μένουν ανεξίτηλες.
