Πρόωρες βουλευτικές εκλογές προκήρυξε ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ σήμερα, Δευτέρα το πρωί, εν μέσω κλιμακούμενων αντιδράσεων και μαζικών διαδηλώσεων για τη στεγαστική κρίση που πλήττει τη χώρα.
Η απόφαση για επίσπευση των εκλογών, οι οποίες ήταν προγραμματισμένες για το επόμενο έτος, ήρθε μετά την κοινοβουλευτική ήττα της Παρασκευής, κατά την οποία η κυβέρνηση Σάντσεθ απέτυχε να περάσει νομοσχέδιο για την αντιμετώπιση της κρίσης στη στέγη. Ως αποτέλεσμα, οι μαζικές κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν στο Σάββατο με μεγαλύτερη ορμή.
Ο Σάντσεθ, στη διάρκεια διαγγέλματος με το οποίο προκήρυξε τις εκλογές, αναγνώρισε ότι η κυβέρνησή του «έχει κάνει λάθη» και ότι δεν έχει καταφέρει να υλοποιήσει όλα όσα είχε θέσει ως στόχο.
Ωστόσο, κάλεσε τους πολίτες να επιλέξουν εάν θέλουν «να προσχωρήσουν στο ακροδεξιό ‘ρεύμα’ που οδηγεί σε οπισθοδρόμηση όπου κυβερνά» ή να δώσουν στην Ισπανία «ευρύτερη προοδευτική πλειοψηφία», ώστε η χώρα «να συνεχίσει να αποτελεί προπύργιο της ανοιχτής κοινωνίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης», καθώς και «παγκόσμιο σημείο αναφοράς για την ειρήνη, τον φεμινισμό και την ευημερία».
Στην ομιλία του, έκανε απολογισμό των οικονομικών και κοινωνικών επιτευγμάτων της κυβέρνησής του, όπως η πρόοδος στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η ενίσχυση των κοινωνικών δικαιωμάτων και η μείωση των ανισοτήτων.
Υπενθύμισε ότι κλήθηκε να αντιμετωπίσει πρωτοφανείς κρίσεις, όπως πολέμους και γεωπολιτικές αναταράξεις, καθώς και ότι «βρέθηκε απέναντι σε τυράννους, τεχνοολιγάρχες και γενοκτόνους».
Παράλληλα, ισχυρίστηκε ότι αντιμετώπισε «τη χειρότερη δυνατή αντιπολίτευση», εκείνη του Λαϊκού Κόμματος (PP) και του Vox, που, όπως ανέφερε, έφτασαν στο σημείο ακόμη και να αμφισβητήσουν τη νομιμότητά του.
Ο Σάντσεθ έχει ακυρώσει το υπόλοιπο πρόγραμμά του για σήμερα.
Από πλευράς του, ο πρόεδρος του Λαϊκού Κόμματος (PP), του μεγαλύτερου κόμματος της ισπανικής αντιπολίτευσης, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχό, κάλεσε τους ψηφοφόρους να απορρίψουν την υφιστάμενη κεντροαριστερή κυβέρνηση συνασπισμού και να οδηγήσουν το συντηρητικό κόμμα στην εξουσία στις επικείμενες πρόωρες εκλογές.
«Το ερώτημα που θέτω στους ψηφοφόρους είναι αν θέλουν αυτό που βιώνουμε σήμερα να συνεχιστεί για άλλα τέσσερα χρόνια ή αν θέλουν να δώσουν μια ευκαιρία στην αλλαγή», δήλωσε σε τηλεοπτικό διάγγελμα, μετά την ανακοίνωση του Σάντσεθ ότι προκηρύσσει πρόωρες εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου.
Στο μεταξύ, το Λαϊκό Κόμμα είχε αντιδράσει με ένα «Επιτέλους». Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το κόμμα συνόδευσε το λιτό μήνυμα με βίντεο υπό τους ήχους της «Ωδής στη Χαρά» του Μπετόβεν, καθώς και με την υπόσχεση ότι «θα αποδώσει δικαιοσύνη».
POR FIN. https://t.co/jXag4WAS9k
— Partido Popular (@ppopular) October 5, 2026
«Είμαστε έτοιμοι. Στις 29 Νοεμβρίου, το Ευρύ Μέτωπο αποτελεί το κλειδί για να διασφαλίσουμε το δικαίωμα στη στέγαση, στην υγεία, στον ελεύθερο χρόνο και σε μια αξιοπρεπή ζωή», ανέφερε σε μήνυμά του το κόμμα Sumar της Γιολάντα Ντίαθ, κυβερνητικός εταίρος του Σάντσεθ.
Ο συνασπισμός δεν έχει ακόμη ορίσει υποψήφιο, ενώ το αυστηρό χρονοδιάγραμμα επιβάλλει την ολοκλήρωση των σχετικών διαδικασιών έως τις 17 Οκτωβρίου.
Μπαράζ επαφών
Πριν την προκήρυξη, προηγήθηκε πλήθος επαφών του Ισπανού πρωθυπουργού το Σαββατοκύριακο με μέλη της κυβέρνησής του και ηγετικά στελέχη των Σοσιαλιστών, προκειμένου να αποφασίσουν το μέλλον της κυβέρνησης.
Αφορμή στάθηκε η ήττα στο Κογκρέσο, όταν απορρίφθηκαν τα δύο νομοθετικά διατάγματα που είχε καταρτίσει η κυβέρνηση σε απάντηση στις κοινωνικές κινητοποιήσεις μετά την έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ από το σπίτι της στη Μαδρίτη
Το κόμμα Junts καταψήφισε τα διατάγματα, συντασσόμενο με το Λαϊκό Κόμμα (PP) και το Vox, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση είχε διαπραγματευτεί με τους Καταλανούς αυτονομιστές μέρος του περιεχομένου τους.
Στο εσωτερικό του Σοσιαλιστικού Κόμματος επικράτησε η άποψη ότι ο Σάντσεθ έπρεπε να διαλύσει άμεσα τα δύο σώματα του ισπανικού Κοινοβουλίου και να προκηρύξει εκλογές το συντομότερο δυνατό.
Μετά την προκήρυξη των εκλογών, το σχετικό διάταγμα προβλέπεται να δημοσιευθεί αύριο, Τρίτη στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Στη συνέχεια, θα αρχίσει να μετρά αντίστροφα η προθεσμία των 54 ημερών που προβλέπει ο νόμος για τη διεξαγωγή των εκλογών, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν στις 29 Νοεμβρίου.
Το τέλος των «αριστερόστροφων» κυβερνήσεων;
Ο Σάντσεθ έχει ξεχωρίσει διεθνώς για τη σθεναρή στάση του σε προοδευτικά ζητήματα, από την αναγνώριση παλαιστινιακού κράτους έως την υπεράσπιση των πολυμερών θεσμών και την αντιμετώπιση των «τεχνολογικών ολιγαρχών». Ωστόσο, σειρά σκανδάλων έχει αποδυναμώσει τη θέση του στο εσωτερικό.
Η απόφαση να προσφύγει τώρα στις κάλπες ενέχει κινδύνους, καθώς το Σοσιαλιστικό Κόμμα βρίσκεται σε μειονεκτική θέση έναντι των αντιπάλων του στις δημοσκοπήσεις. Παρόλα αυτά, έχει ενισχυθεί πολιτικά από τις προτάσεις για την αντιμετώπιση της διογκούμενης στεγαστικής κρίσης, οι οποίες έγιναν θετικά δεκτές, αλλά καταψηφίστηκαν από βουλευτές της Δεξιάς.
Μια εκλογική ήττα θα σήμαινε το τέλος μίας από τις τελευταίες αριστερόστροφες κυβερνήσεις στην Ευρώπη, σε μια περίοδο κατά την οποία η άκρα Δεξιά καταγράφει πρωτοφανή άνοδο, ενώ ολοένα και περισσότεροι Ευρωπαίοι ψηφοφόροι απομακρύνονται από τον χώρο του Κέντρου.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το πιθανότερο σενάριο στην Ισπανία είναι ένας συνασπισμός υπό το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα, με τη στήριξη του Vox. Γεγονός που θα έφερνε ένα ακροδεξιό κόμμα στην κυβέρνηση για πρώτη φορά μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας και τον θάνατο του δικτάτορα, Φρανθίσκο Φράνκο.
Ωστόσο, ο Σάντσεθ, έμπειρος πολιτικός με ιδιαίτερη ικανότητα στους πολιτικούς ελιγμούς, έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι μπορεί να αιφνιδιάσει όσους τον θεωρούν πολιτικά τελειωμένο.
Παρότι δεν έχει εξασφαλίσει ποτέ αρκετές ψήφους για να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση, έχει καταφέρει να συγκροτήσει σειρά εύθραυστων και, εκ πρώτης όψεως, απίθανων συμμαχιών, στις οποίες συμμετείχαν πολιτικές δυνάμεις από τη ριζοσπαστική Αριστερά έως τη δεξιά των αυτονομιστών. Παρέμεινε έτσι στην εξουσία για τρεις διαδοχικές θητείες, συνολικής διάρκειας οκτώ ετών.
Ωστόσο, η πολυδιάσπαση μεταξύ των κοινοβουλευτικών εταίρων του έχει ως αποτέλεσμα η κυβέρνηση να έχει περιορισμένο νομοθετικό έργο να επιδείξει κατά την τρίτη θητεία της. Είναι χαρακτηριστικό ότι δεν έχει καταφέρει να εγκρίνει προϋπολογισμό από το 2023. Κάτι πάντως που δεν φαίνεται να είχε επιπτώσεις στην ισπανική οικονομία, η οποία εξακολουθεί να καταγράφει μία από τις καλύτερες επιδόσεις.
«Δεν θα έχει καλύτερη ευκαιρία»
«Είναι λογικό να προκηρύξει τώρα εκλογές. Δεν θα υπάρξει ευνοϊκότερο σενάριο. Είναι ριψοκίνδυνο και μπορεί να χάσει την κυβέρνηση, αλλά παρόλα αυτά δεν νομίζω ότι θα έχει καλύτερη ευκαιρία», σχολίασε ο πολιτικός αναλυτής Εντουάρντο Μπαγιόν.
Ο Σάντσεθ είχε επανειλημμένα δηλώσει ότι οι εκλογές θα διεξαχθούν το 2027 και ότι θα ολοκληρώσει την προβλεπόμενη από το Σύνταγμα τετραετή θητεία.
Κόντρα στις προβλέψεις, το 2023 είχε καταφέρει να εξασφαλίσει δεύτερη τετραετή θητεία στην πρωθυπουργία, παρά τις βαριές απώλειες που είχε υποστεί το κόμμα του σε περιφερειακές και δημοτικές εκλογές, δημιουργώντας μία χαλαρή συμμαχία κομμάτων.
Αυτό κατέστη δυνατό αφού υποσχέθηκε εξαιρετικά αμφιλεγόμενη αμνηστία για τους Καταλανούς ηγέτες του κινήματος ανεξαρτησίας, με αντάλλαγμα τη στήριξή τους. Μία απόφαση που πολλοί ψηφοφόροι εξακολουθούν να θυμούνται με οργή, καταλογίζοντάς του ότι «πρόδωσε την ιδέα της ισπανικής ενότητας».
Αντίθετα, ο Σάντσεθ απέσπασε θετικά σχόλια για πρωτοβουλίες όπως η εκταφή του Φράνκο από το μαυσωλείο που είχε κατασκευάσει ο ίδιος για τον εαυτό του έξω από τη Μαδρίτη, καθώς και η μεταρρύθμιση της εργατικής νομοθεσίας, η οποία συνέβαλε στη μείωση της ανεργίας στο χαμηλότερο επίπεδό της εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες.
Παράλληλα, ενίσχυσε το ανθρωπιστικό του προφίλ, όταν, τον Ιούνιο του 2018, δήλωσε ότι η Ισπανία θα δεχόταν το πλοίο διάσωσης μεταναστών Aquarius και τους 629 επιβαίνοντες σε αυτό, αφού η Ιταλία και η Μάλτα είχαν αρνηθεί να επιτρέψουν τον ελλιμενισμό του.
Αλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν αυστηροποιήσει τις πολιτικές τους απέναντι στους μετανάστες, ωστόσο ο Σάντσεθ υποστηρίζει σταθερά ότι είναι απαραίτητοι για τη διατήρηση της ισπανικής ανάπτυξης, καλύπτοντας κενά σε κρίσιμους τομείς όπως οι κατασκευές, η γεωργία και ο τουρισμός, ενώ διασφαλίζει έσοδα για τη στήριξη του επιβαρυμένου συστήματος κοινωνικής πρόνοιας της χώρας.
Πρόσφατα, η άρνησή του να αποδεχθεί τις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ πιέσεις για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ και η ταυτόχρονη στροφή του προς την Κίνα, προκάλεσε την αντίδραση του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, καθώς και Ευρωπαίων ηγετών, οι οποίοι εξέφρασαν ανησυχίες ότι η ευρωπαϊκή αγορά θα πλημμυρίσει με κινεζικά προϊόντα.
Με πληροφορίες από Reuters, El Pais
