Eνας ιός που ανακαλύφθηκε πριν από περισσότερες από έξι δεκαετίες στην Αφρική και μέχρι σήμερα ήταν γνωστός κυρίως για τις επιπτώσεις του στα ζώα εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε άνθρωπο. Το περιστατικό καταγράφηκε στη Γαλλία, σε ασθενή που νοσηλευόταν για σοβαρή ασθένεια και ο οποίος στη συνέχεια πέθανε, προκαλώντας ερωτήματα για τους κινδύνους που μπορεί να εγκυμονεί ο ιός Shamonda.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο συγκεκριμένος ιός, που προσβάλλει κυρίως βοοειδή, εντοπίστηκε φέτος για πρώτη φορά στην Ευρώπη και έχει ήδη καταγραφεί σε περισσότερες από δώδεκα χώρες.
Ωστόσο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εκτιμά ότι, με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες, το πρώτο ανθρώπινο κρούσμα αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό και δεν αναμένεται προς το παρόν να οδηγήσει σε ευρύτερη εξάπλωση.
Τι γνωρίζουμε, όμως, για τον ιό Shamonda, πώς μεταδίδεται και πόσο επικίνδυνος μπορεί να αποδειχθεί για τους ανθρώπους και τα ζώα; Το Reuters συγκεντρώνει τα βασικά δεδομένα.
Τι είναι ο ιός Shamonda και πώς μεταδίδεται;
Ο Shamonda είναι ένας ιός που μεταδίδεται μέσω του τσιμπήματος μικροσκοπικών εντόμων, γνωστών ως σκνιπών.
Προσβάλλει κυρίως τα βοοειδή, ωστόσο λοιμώξεις έχουν εντοπιστεί επίσης σε πρόβατα, κατσίκες, άλογα και αλπακά.
Ανήκει στην ίδια ομάδα ιών με τον Schmallenberg, ο οποίος προκαλεί διαταραχές στην αναπαραγωγή των ζώων εκτροφής.
Παρότι ο Shamonda ήταν γνωστός στην επιστημονική κοινότητα εδώ και δεκαετίες, μέχρι το πρόσφατο περιστατικό της Γαλλίας δεν είχε καταγραφεί επιβεβαιωμένη μόλυνση ανθρώπου.
Πού εμφανίστηκε για πρώτη φορά και σε ποιες χώρες έχει εξαπλωθεί;
Ο ιός εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 1965, σε βοοειδή στη Νιγηρία.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, ανιχνεύθηκε σε διάφορες περιοχές της Αφρικής και της Ασίας, χωρίς να έχει καταγραφεί μέχρι πρόσφατα στην Ευρώπη.
Αυτό άλλαξε στα τέλη Ιουλίου του 2026, όταν επιβεβαιώθηκε για πρώτη φορά η παρουσία του σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Μέχρι τις 20 Οκτωβρίου, ο ιός είχε εντοπιστεί σε περισσότερες από δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Γερμανία, η Ισπανία και η Ιρλανδία, χώρες με σημαντική κτηνοτροφική παραγωγή.
Οι γαλλικές αρχές εκτιμούν μάλιστα ότι ο Shamonda κυκλοφορούσε στη χώρα ήδη από την άνοιξη, αρκετούς μήνες πριν από την επίσημη αναγνώρισή του.
Πόσο επικίνδυνος είναι για τα ζώα;
Η λοίμωξη από τον ιό Shamonda μπορεί να προκαλέσει πυρετό, διάρροια και μείωση της παραγωγής γάλακτος.
Ωστόσο, οι επιπτώσεις ενδέχεται να μην περιορίζονται σε αυτά τα συμπτώματα.
Στις σοβαρότερες επιπλοκές περιλαμβάνονται οι αποβολές και οι σοβαρές δυσπλασίες των εμβρύων, γεγονός που προκαλεί ανησυχία για τις επιπτώσεις στην αναπαραγωγή των ζώων εκτροφής.
Σε ορισμένα άλογα έχουν επίσης αναφερθεί νευρολογικές διαταραχές.
Παρά τα μέχρι στιγμής ευρήματα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός για την Υγεία των Ζώων (WOAH) επισημαίνει ότι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των παραλλαγών του ιού που κυκλοφορούν στην Ευρώπη παραμένουν αβέβαιες.
Τι γνωρίζουμε για το πρώτο ανθρώπινο κρούσμα στη Γαλλία;
Το πρώτο καταγεγραμμένο ανθρώπινο κρούσμα αφορά ασθενή που νοσηλευόταν σε νοσοκομείο της Λυών για σοβαρό νόσημα και είχε ιδιαίτερα εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Ο ασθενής πέθανε, ενώ οι γαλλικές αρχές συνεχίζουν να διερευνούν τόσο τις συνθήκες μόλυνσής του όσο και τον ρόλο που ενδέχεται να διαδραμάτισε ο ιός στην εξέλιξη της υγείας του.
Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής εκτιμήσεις, η μόλυνση πιθανότατα προκλήθηκε από τσίμπημα μολυσμένου εντόμου στην ανατολική Γαλλία, περιοχή όπου ο Shamonda είχε κυκλοφορήσει μεταξύ των ζώων νωρίτερα μέσα στη χρονιά.
Οι γαλλικές αρχές θεωρούν πολύ πιθανό οι εγκεφαλικές επιπλοκές που παρουσίασε ο ασθενής να συνδέονται με τη λοίμωξη από τον Shamonda.
Ωστόσο, δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί ο ακριβής ρόλος του ιού στον θάνατό του, καθώς οι σχετικές έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη.
Υπάρχει κίνδυνος ευρύτερης εξάπλωσης στους ανθρώπους;
Παρά την καταγραφή του πρώτου ανθρώπινου κρούσματος, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δεν θεωρεί, με βάση τα σημερινά δεδομένα, πιθανή μια ευρύτερη εξάπλωση του ιού στον ανθρώπινο πληθυσμό.
Η εκτίμηση αυτή βασίζεται στις διαθέσιμες πληροφορίες για το περιστατικό, αλλά και στις γνώσεις σχετικά με τον τρόπο μετάδοσης άλλων, συγγενικών ιών.
Ο ΠΟΥ αντιμετωπίζει προς το παρόν το περιστατικό ως μεμονωμένο, ενώ οι έρευνες συνεχίζονται.
Το γεγονός ότι πρόκειται για την πρώτη καταγεγραμμένη ανθρώπινη λοίμωξη καθιστά ιδιαίτερα σημαντική τη διερεύνηση των συνθηκών υπό τις οποίες ο Shamonda κατάφερε να προσβάλει άνθρωπο.
Γιατί δεν γνωρίζουμε την πραγματική έκταση της εξάπλωσής του;
Ακόμη ένα ζήτημα αφορά την επιδημιολογική παρακολούθηση του ιού στα ζώα.
Ο Shamonda δεν περιλαμβάνεται στον κατάλογο των νοσημάτων του Παγκόσμιου Οργανισμού για την Υγεία των Ζώων (WOAH), για τα οποία προβλέπονται ειδικές υποχρεώσεις αναφοράς περιστατικών από τις χώρες.
Παράλληλα, δεν περιλαμβάνεται στο σχετικό κανονιστικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την υγεία των ζώων, γεγονός που σημαίνει ότι δεν υπόκειται σε ειδική υποχρεωτική επιτήρηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Αυτή η απουσία υποχρεωτικής καταγραφής δημιουργεί ένα σημαντικό κενό στην παρακολούθηση της εξάπλωσής του.
Κατά συνέπεια, τα διαθέσιμα στοιχεία ενδέχεται να μην αποτυπώνουν την πλήρη εικόνα της παρουσίας του στην Ευρώπη.
Με πληροφορίες από Reuters
