Νέα μέθοδος ξεπλύματος μαύρου χρήματος μέσω λογαριασμών κοινής ωφέλειας εντόπισε η Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες. Οι επιτήδειοι κατάφερναν, μέσω λογαριασμών εταιρειών παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, να νομιμοποιούν παράνομα έσοδα, χρησιμοποιώντας τις συγκεκριμένες εταιρείες –εν αγνοία τους– ως «ενδιάμεσες οντότητες».
Με τη μέθοδο αυτή, τα παράνομα κεφάλαια κατέληγαν να εμφανίζονται στους τραπεζικούς λογαριασμούς των φυσικών προσώπων ως επιστροφές χρημάτων (refund), στο πλαίσιο εκτέλεσης νόμιμων και συνηθισμένων συναλλαγών.
Οι δράστες, μάλιστα, είχαν αναπτύξει συγκεκριμένη μεθοδολογία, με τελικό στόχο να παραπλανήσουν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ως προς την αρχική προέλευση των κεφαλαίων και να προσδώσουν σε αυτά νομιμοφανή χαρακτήρα.
Πώς λειτουργούσε η μέθοδος
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Αρχής, σε όλες τις διερευνηθείσες περιπτώσεις διαπιστώθηκε μία συγκεκριμένη αλληλουχία σταδίων, η οποία συνθέτει μία ολοκληρωμένη μέθοδο νομιμοποίησης εσόδων, με τελικό αποτέλεσμα την ενίσχυση της νομιμοφάνειας των παράνομων κεφαλαίων και την ενσωμάτωσή τους στη νόμιμη οικονομία.
Συγκεκριμένα:
Σύναψη συμβάσεων με παρόχους κοινής ωφέλειας.
Φυσικά πρόσωπα που εμφανίζονται να κατοικούν στη χώρα συνάπτουν συμβάσεις με εταιρείες παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, βάσει δικαιωμάτων επί ακινήτων (μίσθωση ή ιδιοκτησία). Σε πολλές περιπτώσεις, τα ίδια πρόσωπα συμβάλλονται ταυτόχρονα με πολλές εταιρείες, για την παροχή υπηρεσιών σε διαφορετικά ακίνητα.
Υπερβολικές και επαναλαμβανόμενες πληρωμές.
Οι συμβαλλόμενοι πελάτες πραγματοποιούν πληρωμές αδικαιολόγητα υψηλού ύψους προς τις συγκεκριμένες εταιρείες. Οι πληρωμές χαρακτηρίζονται από επανάληψη και δεν αντιστοιχούν στις τυχόν υφιστάμενες οφειλές ή στην προηγούμενη κατανάλωση.
Τα ποσά μεταφέρονται μέσω καρτών και άλλων χρηματοοικονομικών μέσων ή προϊόντων, τα οποία, σε μεγάλο μέρος των περιπτώσεων που αναλύθηκαν, τηρούνται σε ιδρύματα με έδρα εκτός Ελλάδας. Με τον τρόπο αυτό δημιουργούνται μεγάλα πιστωτικά υπόλοιπα στους λογαριασμούς των πελατών που τηρούνται στις εταιρείες παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας.
Επιστροφή των χρημάτων σε τραπεζικούς λογαριασμούς.
Τα πιστωτικά υπόλοιπα, κατόπιν αιτήματος του συμβαλλόμενου προσώπου, μεταφέρονται σε τραπεζικούς λογαριασμούς, με σκοπό την ενσωμάτωσή τους στη νόμιμη οικονομία. Οι λογαριασμοί αυτοί τηρούνται κυρίως σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που εδρεύουν στην Ελλάδα και, στην πλειονότητά τους, είναι διαφορετικοί από εκείνους μέσω των οποίων είχαν αρχικά πιστωθεί τα κεφάλαια στους λογαριασμούς των πελατών στις εταιρείες παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας.
Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, οι ίδιοι τραπεζικοί λογαριασμοί έλαβαν επιστροφές χρημάτων από πολλούς διαφορετικούς παρόχους.
Προέλευση των χρημάτων
Σε όλες τις περιπτώσεις, τα κεφάλαια που πιστώθηκαν δεν μπορούσαν να δικαιολογηθούν με βάση τη φορολογική ή, εν γένει, οικονομική εικόνα των εμπλεκόμενων προσώπων και θεωρήθηκαν ύποπτης προέλευσης.
Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κεφάλαια προέρχονταν από απάτες που είχαν διαπραχθεί, κυρίως μέσω του τραπεζικού συστήματος.
Ενδείκτες κινδύνου (Red Flags)
Οι ακόλουθοι ενδείκτες προέκυψαν από τη διερεύνηση και ανάλυση των σχετικών υποθέσεων και ενδέχεται να υποδηλώνουν καταχρηστική εκμετάλλευση εταιρειών παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας για τη διευκόλυνση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.
Μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο από τα υπόχρεα πρόσωπα του ν. 4557/2018, κυρίως τα πιστωτικά ιδρύματα, για τη λήψη και εφαρμογή περαιτέρω μέτρων πρόληψης και καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, όσο και από τις ίδιες τις εταιρείες παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, προκειμένου να αποτρέπεται η κατάχρηση των προϊόντων και των υπηρεσιών τους.
Ορισμένοι από τους ενδείκτες δεν είναι, μεμονωμένα, επαρκώς ισχυροί. Όταν, όμως, εμφανίζονται σε συνδυασμό με άλλους, καθιστούν αναγκαίο τον περαιτέρω έλεγχο.
Ενδεικτικά:
– Πληρωμές προς παρόχους χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη οφειλή.
– Ασυνήθιστα υψηλά ποσά ανά πληρωμή σε σχέση με την οφειλή ή την κατανάλωση/χρήση των παρεχόμενων υπηρεσιών.
– Ιδιαίτερα αυξημένη συχνότητα πληρωμών, οι οποίες δεν ακολουθούν τις καθορισμένες προθεσμίες, αλλά προσομοιάζουν περισσότερο με καταθέσεις.
– Συχνή χρήση διαφορετικών χρηματοοικονομικών μέσων από τον ίδιο πελάτη για την πραγματοποίηση πληρωμών. Ο ενδείκτης κινδύνου ενισχύεται όταν η πρακτική αυτή παρατηρείται σε κάθε συναλλαγή.
– Πληρωμές μέσω χρηματοοικονομικών μέσων που τηρούνται σε ιδρύματα με έδρα εκτός Ελλάδας.
– Υψηλό συσσωρευόμενο πιστωτικό υπόλοιπο στους λογαριασμούς των πελατών των παρόχων.
– Υποβολή αιτημάτων επιστροφής αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.
– Καταβολή των επιστρεφόμενων ποσών σε διαφορετικούς τραπεζικούς λογαριασμούς από εκείνους μέσω των οποίων πραγματοποιήθηκαν αρχικά οι πληρωμές.
– Πολλαπλές πιστώσεις επιστροφής χρημάτων στον ίδιο τραπεζικό λογαριασμό από διαφορετικές εταιρείες παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, σε σύντομο χρονικό διάστημα.
– Έσοδα που δεν συνάδουν με τη φορολογική ή, εν γένει, οικονομική εικόνα των δικαιούχων φυσικών προσώπων.
