Ο Γενικός Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής, Γρηγόρης Ζαφειρόπουλος, μιλά στη «Φωνή της Ανατολικής Αττικής» για τον ρόλο μιας δομής που –αν και συχνά «αόρατη»– επηρεάζει καθοριστικά την καθημερινότητα των πολιτών. Αναδεικνύει τις προκλήσεις της λειτουργίας ανάμεσα στο κράτος και την τοπική αυτοδιοίκηση, τις αδυναμίες του συστήματος, αλλά και τα διαχρονικά προβλήματα της Ανατολικής Αττικής, με έμφαση στην άναρχη ανάπτυξη και την έλλειψη υποδομών. Την ίδια στιγμή, επισημαίνει την ανάγκη για καλύτερο συντονισμό, ενίσχυση των υπηρεσιών και πιο ξεκάθαρους κανόνες, ώστε οι τοπικές κοινωνίες να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις σύγχρονες απαιτήσεις.
Συνέντευξη στην Άρτεμις Γκούρλια
-Τι ήταν αυτό που σας έκανε να αποδεχθείτε τη θέση του Γενικού Γραμματέα, γνωρίζοντας ότι πρόκειται για έναν ρόλο με μεγάλη ευθύνη;
Αρχικά θέλω να σας ευχαριστήσω για την δυνατότητα που μου δίνετε να επικοινωνήσω διαμέσου της εφημερίδας σας με τους τοπικούς άρχοντες και τους πολίτες των Δήμων της Ανατολικής Αττικής. Είχα την χαρά από μικρό παιδί να κινούμαι σε πολλές από τις περιοχές αυτές και οι αναμνήσεις μου είναι πολύ θετικές. Άλλωστε η Ανατολική Αττική είναι και μια περιοχή με φυσικό ορεινό κάλλος, με μεγάλη ακτογραμμή και με εξαιρετικές παραλίες, σημαντικές τουριστικές υποδομές και λιμενικές εγκαταστάσεις, γεωργική παραγωγή και με πολλά σημεία ταυτισμένα με σημαντικές στιγμές της Ιστορίας μας.
Τέλος, λόγω της αυτοδιοικητικής μου πορείας και της συμμετοχής μου στα θεσμικά όργανα της Αυτοδιοίκησης για δύο και πλέον δεκαετίες μου δόθηκε η δυνατότητα να παρακολουθώ την ανάπτυξη των περιοχών αυτών. Οπότε, έχω ιδιαίτερα θερμά αισθήματα για την περιοχή και τους ανθρώπους της. Πάντα μια πρόταση ανάληψης μίας τέτοιας θέσης είναι, αφενός μεν, ιδιαίτερα τιμητική αφετέρου δε, αποτελεί μία πρόκληση. Το εύρος δε των αρμοδιοτήτων και η διαφορετικότητα των τομέων ευθύνης, αποτέλεσαν επίσης σημαντικό λόγο παρότρυνσής μου για την αποδοχή της πρότασης.
Συνεπώς όφειλα να ανταποκριθώ στην τιμητική πρόταση και να προσπαθήσω να φανώ αντάξιος της εμπιστοσύνης του προτείνοντος υπουργού Μάκη Βορίδη και του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.
– Ποια είναι η μεγαλύτερη δυσκολία που αντιμετωπίζετε καθημερινά σε έναν ρόλο που κινείται ανάμεσα στο κράτος και την τοπική αυτοδιοίκηση;
Καταρχάς οφείλω να επισημάνω ότι οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις δεν εξαντλούν την δραστηριότητά τους μόνο στην εποπτεία και υποστήριξη των ΟΤΑ Α’ και Β’ βαθμού. Αποτελούν το front desk της κυβέρνησης! Οι αρμοδιότητές μας αναπτύσσονται οριζόντια στην λειτουργία του κράτους, σε ένα ευρύτατο φάσμα τομέων άσκησης κρατικών λειτουργιών και υλοποίησης κυβερνητικής πολιτικής.
Ως εκ τούτου και μόνο το γεγονός της διαφορετικότητας και του εύρους των αρμοδιοτήτων αποτελούν μία ιδιαίτερα δύσκολη εξίσωση σε συνδυασμό με την γραφειοκρατία και την έλλειψη προσωπικού. Όσον αφορά την εποπτεία και την υποστήριξη των ΟΤΑ εντοπίζω την δυσκολία αφενός μεν στα κενά του νόμου και στην αμφισημία αρκετών διατάξεων, αφετέρου δε στην έλλειψη στελεχιακού δυναμικού στους ΟΤΑ, αριθμητικά και ποιοτικά ικανού να μπορέσει να ανταποκριθεί στις λειτουργικές ανάγκες και προσδοκίες των πολιτών.
Φυσικά υπάρχουν και φαινόμενα αδυναμίας κάποιων δημοτικών αρχών να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις της καθημερινότητας των Δήμων τους αλλά και αντιπολιτεύσεων που δημιουργούν καταστάσεις οι οποίες δεν συνάδουν με τον θεσμικό και πολιτικό τους ρόλο.
– Αναλαμβάνοντας τη θέση, ποια ήταν η πραγματική εικόνα που σχηματίσατε για την Ανατολική Αττική πίσω από τα χαρτιά και τις αναφορές;
Έχοντας την προηγούμενη εμπειρία από την θητεία μου στην Αυτοδιοίκηση σε τοπικό (οκτώ χρόνια δημοτικός σύμβουλος και οκτώ χρόνια Δήμαρχος) αλλά και σε περιφερειακό επίπεδο (τέσσερα χρόνια περιφερειακός σύμβουλος) είχα την δυνατότητα να αντιλαμβάνομαι τις ανάγκες και τα προβλήματα που υπάρχουν στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων αλλά και υλοποίησης αυτών.
Το γεγονός αυτό με βοήθησε και με βοηθάει στην προσπάθεια που καταβάλλω μαζί με τα στελέχη της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής στα πλαίσια του εποπτικού – και όχι μόνο – ρόλου μας, με στόχο αφενός μεν να διαφυλάσσουμε την νομιμότητα αφετέρου δε να συνδράμουμε δημιουργικά την προσπάθεια των Δήμων και της Περιφέρειας προκειμένου να υλοποιούνται σημαντικές δράσεις και έργα για τις τοπικές κοινωνίες και τους πολίτες της Αττικής.
Στην Ανατολική Αττική, υπάρχουν Δήμοι οι οποίοι προσπαθούν και παράγουν έργο – αλλού λιγότερο και αλλού περισσότερο- πολλές φορές κάτω από δύσκολες συνθήκες και με σημαντική έλλειψη προσωπικού (και αριθμητικά αλλά και ποιοτικά)!
Ιδιαίτερα σημαντικό πρόβλημα κατά την άποψή μου είναι το γεγονός ότι την τελευταία εικοσαετία υπήρξε μία σημαντική οικιστική αλλά και εμπορική- βιοτεχνική κλπ ανάπτυξη των περιοχών αυτών χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί οι απαραίτητες υποδομές, γεγονός το οποίο συνεχίζει να ταλαιπωρεί κάποιες περιοχές, αν και τα τελευταία χρόνια έχουν ολοκληρωθεί πολλά και σημαντικά έργα υποδομών σε όλους τους Δήμους της Ανατολικής Αττικής.
-Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση συχνά παραμένει «αόρατη» για τον πολίτη. Αν έπρεπε να το πείτε απλά: σε ποια κρίσιμη στιγμή της καθημερινότητας επηρεάζει άμεσα τη ζωή του;
Είναι γεγονός ότι τα προηγούμενα χρόνια οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις λειτουργούσαν απρόσωπα και με εσωστρέφεια, με αποτέλεσμα να μην έχει γίνει κατανοητός ο ρόλος τους και το αποτύπωμα των πράξεων και αποφάσεών τους.
Όπως σας ανέφερα, οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις αναπτύσσουν την δραστηριότητά τους σχεδόν σε όλο το φάσμα της λειτουργίας του κράτους, ως εκ τούτου το αποτύπωμα των πράξεων και αποφάσεων μας δημιουργεί συνέπειες οικονομικής, επιχειρηματικής, επενδυτικής, κοινωνικής, πολεοδομικής, περιβαλλοντικής διάστασης και όχι μόνο.
Όπως για παράδειγμα οι Αποφάσεις Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (Α.Ε.Π.Ο.) για διάφορες επιχειρήσει (βιομηχανίες, βιοτεχνίες – ακόμα και για την υλοποίηση σημαντικών στρατηγικών επενδύσεων), οι εγκρίσεις κυκλοφοριακών ρυθμίσεων για την υλοποίηση σημαντικών έργων υποδομής αλλά και υλοποίησης μελετών για την κυκλοφορία των οχημάτων (αλλά και την κίνηση των πεζών) εντός των πόλεων, αποφάσεις σχετικά με τον αιγιαλό, υλοποίηση έργων κατεδάφισης αυθαίρετων κατασκευών και εγκαταστάσεων, οι εγκρίσεις για τις Μελέτες Οριοθέτησης και τις Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για τα ρέματα στα πλαίσια της συνεργασίας μας με την Περιφέρεια και τις Δημοτικές Αρχές, οι υπογραφή συμβάσεων παραχώρησης χρήσης και πλήθος άλλων αποφάσεων σε όλο το φάσμα της λειτουργίας του κράτους.
Για αυτό άλλωστε, και με την τοποθέτηση πολιτικών προϊσταμένων στην θέση του Γραμματέα των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων ξεκίνησε με μεγαλύτερη εξωστρέφεια μια διαδικασία επικοινωνίας του ρόλου και του αποτυπώματος της λειτουργίας μας στην κοινωνία, την αγορά και την οικονομία!
– Ως ελεγκτικός μηχανισμός της νομιμότητας των αποφάσεων των Δήμων, τι εικόνα έχετε για τη λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης στην Ανατολική Αττική; Υπάρχουν φαινόμενα που σας προβληματίζουν;
Οι Δημοτικές αρχές της Ανατολικής Αττικής και οι εργαζόμενες/οι στους Δήμους της περιοχής καταβάλουν σημαντική προσπάθεια για την αποτελεσματική λειτουργία των υπηρεσιών τους και την παροχή υπηρεσιών προς τους πολίτες.
Σε κάθε Δήμο υπάρχουν παράμετροι που επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά το αποτέλεσμα, όπως για παράδειγμα αν είναι νέα η δημοτική αρχή ή έχει επανεκλεγεί. Αν υπάρχει καλό ή τοξικό κλίμα στην λειτουργία του Δημοτικού Συμβουλίου, γεγονός που επηρεάζει πολύ την διαδικασία λήψης σημαντικών αποφάσεων. Αν η οικονομική κατάσταση του Δήμου δημιουργεί συνθήκες λειτουργικής και επιχειρησιακής βελτίωσης και υλοποίησης δράσεων και έργων που βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών κλπ.
Τέλος, οφείλω να επισημάνω ότι υπάρχουν όντως φαινόμενα είτε προβληματικής λειτουργίας των δημοτικών συμβουλίων με ευθύνη και των διοικήσεων αλλά και των αντιπολιτεύσεων – ευτυχώς όχι σε μεγάλη έκταση, καθώς επίσης και αδυναμίας κάποιων δημοτικών αρχών να ανταποκριθούν κάποιες στιγμές στον ρόλο τους παρά τις φιλότιμες προσπάθειες που γίνονται, είτε εξαιτίας δικής τους ευθύνης είτε λόγω της έλλειψης συνεργατών και στελεχιακού δυναμικού στις υπηρεσίες τους.
Φυσικά πάντοτε η έλλειψη πόρων δημιουργεί δυσκολίες στην υλοποίηση των απαιτούμενων παρεμβάσεων και των επιθυμητών έργων από τις τοπικές αρχές προς όφελος των τοπικών κοινωνιών και αυτό δημιουργεί και μια διαρκή πολιτική τριβή με την εκάστοτε κυβέρνηση. Βέβαια πρέπει να σημειωθεί ότι τα τελευταία χρόνια από την κυβέρνηση έχουν δοθεί στην Αυτοδιοίκηση σημαντικά ποσά είτε άμεσα είτε διαμέσου προγραμμάτων και δράσεων!
– Στο ζήτημα των αυθαιρέτων, όπου η Αποκεντρωμένη Διοίκηση έχει καθοριστικό ρόλο ακόμη και σε κατεδαφίσεις, γιατί η εφαρμογή του νόμου φαίνεται να καθυστερεί στην πράξη; Πού εντοπίζεται το βασικό «μπλοκάρισμα»;
Καταρχάς οφείλω να υπενθυμίσω ότι η υλοποίηση των κατεδαφίσεων συνεπεία των πρωτοκόλλων κατεδάφισης, τα οποία εκδίδονται από τις υπηρεσίες δόμησης (ΥΔΟΜ) των Δήμων.
Πολλές φορές διαπιστώνεται μία καθυστέρηση υλοποίησης των εργολαβιών για την εκτέλεση των πρωτοκόλλων κατεδάφισης λόγω πολλών και διαφορετικών παραγόντων είτε σε νομικό επίπεδο- π.χ. αίτηση αναστολής εκτέλεσης με προσωρινή διαταγή – είτε σε τεχνικό επίπεδο- π.χ. τακτοποίηση αυθαιρέτων, ένταξη σε διατάξεις νομιμοποίησης αυθαιρέτων κλπ, είτε ακόμα και για πραγματικούς λόγους σχετικά με τις συνθήκες υλοποίησης μία κατεδάφισης ή και των γραφειοκρατικών διαδικασιών για την ανάθεση σε εργολάβο για την υλοποίηση της εργολαβίας.
Επίσης, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η Αποκεντρωμένη Διοίκηση δεν διαθέτει έσοδα δικά της – από τακτικούς ή έκτακτους πόρους όπως οι ΟΤΑ – αλλά λειτουργεί μέσω πιστώσεων που εγκρίνονται από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους ή μέσω χρηματοδοτήσεων από το Πράσινο Ταμείο, γεγονός το οποίο δημιουργεί μια επιπλέον διοικητική καθυστέρηση λόγω της γραφειοκρατίας.
Επίσης πολλές φορές εντοπίζονται προβλήματα καθυστέρησης λόγω αδυναμίας και των Δήμων να παράσχουν προσωπικό και μηχανήματα για την υλοποίηση κατεδαφίσεων αυθαιρέτων.
– Σε μεγάλες κρίσεις, όπως οι πυρκαγιές, ο πολίτης βλέπει πολλούς φορείς να εμπλέκονται. Από τη δική σας θέση, υπάρχει τελικά σαφής κατανομή ευθυνών και συντονισμός ή εξακολουθούν να υπάρχουν κενά;
Είναι γεγονός ότι διαχρονικά πολλές συζητήσεις έχουν γίνει κατά την διάρκεια ή και μετά από κάποια πυρκαγιά ή φυσική καταστροφή σχετικά με τις αρμοδιότητες, τον ρόλο και φυσικά τις ευθύνες των εμπλεκόμενων φορέων.
Όμως το κράτος προχώρησε τα τελευταία χρόνια σε σημαντικές πρωτοβουλίες για την έκδοση και ψήφιση σημαντικών νομοθετημάτων δια των οποίων προσδιορίζεται ο ρόλος και τα επίπεδα ευθύνης των εμπλεκομένων φορέων. Βάσει του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου, οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις της χώρας (μετά τον Ν.3852/2010) έχουν υποστηρικτικό ρόλο και δεν εμπλέκονται άμεσα στην αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών και την άμεση/βραχεία διαχείριση των συνεπειών.
Επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 2 του Ν.4662 (ΦΕΚ 27 Α’ / 07-02-2020) προσδιορίζεται ότι ο Εθνικός Μηχανισμός Διαχείρισης Κρίσεων και Αντιμετώπισης Κινδύνων καλύπτει ολόκληρο τον κύκλο διαχείρισης καταστροφών και συνιστά το σύνολο των συντρεχουσών επιχειρησιακών και διοικητικών δομών και λειτουργιών της Πολιτικής Προστασίας. Ακόμη, οι ρόλοι των Φορέων κατά την Αντιπυρική Περίοδο καθορίζονται από το Γενικό Σχέδιο Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών εξαιτίας Δασικών Πυρκαγιών με την κωδική ονομασία «ΙΟΛΑΟΣ 2», 5η έκδοση, της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Ο σκοπός της 5ης έκδοσης Γενικού Σχεδίου είναι η άμεση και συντονισμένη απόκριση των εμπλεκόμενων Φορέων σε Κεντρικό, Περιφερειακό και Τοπικό επίπεδο.
Τέλος, με τον πρόσφατο ν.5281/2026 (ΦΕΚ Ά / 28 / 25-02-2026) «Ενεργή μάχη: Ολοκληρωμένη αναμόρφωση του συστήματος πρόληψης, ετοιμότητας και απόκρισης έναντι δασικών πυρκαγιών και λοιπών φυσικών, τεχνολογικών ή ανθρωπογενών καταστροφών» ξεκαθαρίζεται εντελώς ο ρόλος των εμπλεκομένων φορέων με στόχο την καλύτερη δυνατή προετοιμασία, συντονισμό και υλοποίηση των επιχειρησιακών σχεδίων για την πρόληψη και αντιμετώπιση πυρκαγιών και φυσικών καταστροφών!
-Αν έπρεπε να είστε απόλυτα ειλικρινής: ποιο είναι σήμερα το ένα πρόβλημα της Ανατολικής Αττικής που γνωρίζουμε όλοι, αλλά το κράτος διαχρονικά δεν έχει καταφέρει να λύσει;
Όπως σας ανέφερα προηγουμένως, το βασικό πρόβλημα που διαπιστώνω ότι δημιουργεί αρνητικές συνέπειες στην καθημερινότητα των πολιτών της Ανατολικής Αττικής, είναι το γεγονός ότι οι περιοχές αυτές αναπτύχθηκαν την τελευταία εικοσαετία χωρίς να υπάρξει η αντίστοιχη κατασκευή των απαιτούμενων υποδομών, οι οποίες ήταν και είναι απαραίτητες για να δημιουργήσουν συνθήκες ποιότητας στην καθημερινότητά τους.
Παράλληλα, η αναπόφευκτη οικιστική, εμπορική, επιχειρηματική ανάπτυξη σε συνδυασμό με την ανάπτυξη αρκετών βιοτεχνιών και βιομηχανιών πραγματοποιήθηκε άναρχα εξαιτίας της έλλειψης ολοκληρωμένων πολεοδομικών σχεδίων, γεγονός το οποίο δημιούργησε σημαντική επιβάρυνση στην ευρύτερη περιοχή.
Βέβαια τα τελευταία χρόνια, έχουν ολοκληρωθεί πολλά και σημαντικά έργα υποδομής, τα οποία βελτιώνουν αισθητά την καθημερινότητα των κατοίκων αλλά και εργαζόμενων της περιοχής και παράλληλα έχουν προχωρήσει από τις τοπικές αρχές οι διαδικασίες για τον προσδιορισμό των χρήσεων γης, προκειμένου να υπάρχει έλεγχος στις όποιες μορφές ανάπτυξης και χωροταξικός προσδιορισμός αυτών.
-Σας ευχαριστώ πολύ!
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Η Φωνή της Ανατολικής Αττικής
