Ένας εγγονός του Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, του εκλιπόντος ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, είναι πιθανό να πρωταγωνιστήσει στις διαβουλεύσεις των κληρικών που θα καθορίσουν ποιος θα αντικαταστήσει τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ ως Ανώτατος Ηγέτης. Η δολοφονία του 86χρονου Χαμενεΐ σε μια αμερικανο-ισραηλινή επίθεση επαναφέρει με επιτακτικό τρόπο στο προσκήνιο το ερώτημα ποιος θα είναι ο επόμενος Ανώτατος Ηγέτης της χώρας, ένα ζήτημα που σιγοβράζει εδώ και καιρό και για το οποίο δεν υπήρχε απάντηση παρά την προχωρημένη ηλικία του.
Ο Χασάν Χομεϊνί είναι το πιο γνωστό από τα 15 εγγόνια του εκλιπόντος Αγιατολάχ και θεωρείται σχετικά μετριοπαθής εντός του κληρικού κατεστημένου του Ιράν. Απολαμβάνει στενούς δεσμούς με μεταρρυθμιστές, συμπεριλαμβανομένων των πρώην προέδρων Μοχάμεντ Χαταμί και Χασάν Ρουχανί, οι οποίοι ακολούθησαν πολιτικές συνεργασίας με τη Δύση όταν βρίσκονταν στο αξίωμα.
Ο Χομεϊνί, 53 ετών, κατέχει συμβολικά σημαντικό ρόλο στη δημόσια ζωή ως φύλακας του μαυσωλείου του παππού του στη νότια Τεχεράνη. Δεν έχει υπηρετήσει ποτέ στην κυβέρνηση. Ορισμένοι πολιτικοί στο Ιράν τον έχουν θεωρήσει αντίπαλο των σκληροπυρηνικών που απέκτησαν επιρροή υπό τον Χαμενεΐ, ιδίως του γιου του, Μοτζτάμπα.
Η υπόθεση υπέρ της εγκατάστασης ενός μετριοπαθούς διαδόχου του Χαμενεΐ κέρδισε έδαφος μεταξύ ορισμένων Ιρανών πολιτικών μετά τις αναταραχές που σάρωσαν το Ιράν τον Ιανουάριο, ως μέσο στήριξης της Ισλαμικής Δημοκρατίας ενόψει της αυξανόμενης διαφωνίας.
Ενώ είναι πιστός στην Ισλαμική Δημοκρατία, η οποία ιδρύθηκε μετά την ανατροπή του Σάχη το 1979, ο Χομεϊνί έχει ιστορικό στην προώθηση μεταρρυθμίσεων και έχει περιστασιακά εκφράσει διαφωνίες κατά των αρχών. Το 2021, επέκρινε το Συμβούλιο των Φρουρών – τον κλάδο της θεοκρατίας του Ιράν που είναι υπεύθυνος για τον έλεγχο των υποψηφίων για την προεδρία – αφότου απαγόρευσε στους μεταρρυθμιστές να θέσουν υποψηφιότητα.
Η κίνηση του συμβουλίου άνοιξε τον δρόμο για τη νίκη του σκληροπυρηνικού Εμπραχίμ Ράισι, ο οποίος σκοτώθηκε σε συντριβή ελικοπτέρου το 2024.
«Δεν μπορείς να διαλέξεις κάποιον για μένα και να μου πεις να τον ψηφίσω!», είχε πει τότε ο Χομεϊνί. Απαίτησε επίσης λογοδοσία μετά τον θάνατο της Mάχσα Αμίνι, μιας νεαρής Ιρανής, το 2022, αφού συνελήφθη από την αστυνομία ηθικής, κατηγορούμενη για παραβίαση των συντηρητικών ενδυματολογικών κωδίκων – ένα περιστατικό που πυροδότησε διαμαρτυρίες σε όλη τη χώρα.
Οι αρχές «πρέπει να δώσουν με διαφάνεια και ακρίβεια εξηγήσεις για το τι συνέβη σε αυτό το 22χρονο κορίτσι με το πρόσχημα της «καθοδήγησης και εκπαίδευσης»», είπε.
Ωστόσο, αντανακλώντας την αφοσίωσή του στο σύστημα, ο μεσαίου βαθμού κληρικός επέκρινε επίσης τους διαδηλωτές που φώναζαν κατά του Χαμενεΐ.
Κατά τη διάρκεια των αναταραχών που σάρωσαν το Ιράν τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο – οι πιο αιματηρές από την επανάσταση του 1979 – συσπειρώθηκε πίσω από το κατεστημένο, κατηγορώντας τους ταραξίες ότι υπηρετούν το Ισραήλ, συμμετέχοντας σε μια φιλοκυβερνητική πορεία και
Σε συλλυπητήρια επιστολή, ο Χομεϊνί ανέφερε ότι ο Χαμενεΐ θα είναι για πάντα «ο ήρωας του λαού του Ιράν και των Μουσουλμάνων», προσθέτοντας: «Ο ευγενής λαός του Ιράν θα περπατήσει για άλλη μια φορά το μονοπάτι του Ιμάμη (Χομεϊνί) ξεπερνώντας αυτό το περιστατικό».
Ένας στενός φίλος του Χομεϊνί, μιλώντας στο Reuters το 2015, τον περιέγραψε ως προοδευτικό θεολόγο, ειδικά όσον αφορά τη μουσική, τα δικαιώματα των γυναικών και την κοινωνική ελευθερία. Παρακολουθεί τις τάσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ενδιαφέρεται για τη δυτική φιλοσοφία όσο και για την ισλαμική σκέψη. Η σύζυγός του, Σαγιέντα Φατίμα, είναι κόρη ενός Αγιατολάχ και έχουν τέσσερα παιδιά.
Κάποιοι μεταρρυθμιστές τον παρότρυναν να θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία το 2012, αλλά εκείνος αρνήθηκε.
Ο Χομεϊνί υποστήριξε την κυβέρνηση Ρουχανί που διαπραγματεύτηκε την πυρηνική συμφωνία του 2015, η οποία χαλάρωσε τις κυρώσεις με αντάλλαγμα περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα – μέχρι που ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ την διέκοψε το 2018. Έχει μιλήσει ανοιχτά για τις οικονομικές δυσκολίες που υπέστησαν οι Ιρανοί κατά τη διάρκεια των κυρώσεων που επιβλήθηκαν για το πυρηνικό πρόγραμμα.
Πριν από μια δεκαετία, επιδίωξε να θέσει υποψηφιότητα σε εκλογές για τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων, το όργανο που είναι υπεύθυνο για την επιλογή του Ανώτατου Ηγέτη. Εξασφάλισε ένα αρχικό νεύμα έγκρισης για την υποψηφιότητά του από τον Χαμενεΐ, ο οποίος φέρεται να έδωσε την ευλογία του, ενώ παράλληλα προειδοποίησε τον Χομεϊνί να μην βλάψει το όνομα του παππού του. Αλλά αργότερα αποκλείστηκε από το Συμβούλιο των Φυλάκων.
Αν και επικαλέστηκαν για τον αποκλεισμό τα θρησκευτικά του διαπιστευτήρια- ο Χομεϊνί κατέχει τον κληρικό βαθμό του Χοτζατολεσλάμ, μια βαθμίδα κάτω από τον Αγιατολάχ – η κίνηση θεωρήθηκε ότι είχε ως στόχο να αποτρέψει μια πιθανή πρόκληση από το μεταρρυθμιστικό στρατόπεδο.
Το 2008, θεωρήθηκε ευρέως ότι επέκρινε το ισχυρό Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) του Ιράν, όταν δήλωσε σε μια συνέντευξη ότι όσοι ισχυρίζονται ότι είναι πιστοί στην κληρονομιά του παππού του θα πρέπει να ακολουθήσουν την εντολή του ότι ο στρατός πρέπει να μείνει μακριά από την πολιτική. Παρ’ όλα αυτά, απολαμβάνει στενούς δεσμούς με τους Φρουρούς, μια επίλεκτη δύναμη που έχει ως αποστολή τη διαφύλαξη της Ισλαμικής Επανάστασης.
Κατά τη διάρκεια του 12ήμερου αεροπορικού πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Ιράν πέρυσι, ο Χομεϊνί έγραψε στον Χαμενεΐ επαινώντας την ηγεσία του και λέγοντας ότι οι ιρανικοί πύραυλοι είχαν γίνει εφιάλτης για το Ισραήλ και πηγή ικανοποίησης για το ιρανικό έθνος, σύμφωνα με το Jamaran, έναν ιρανικό ειδησεογραφικό ιστότοπο αφιερωμένο στη μνήμη του Χομεϊνί. Ο Χομεϊνί έχει χαρακτηρίσει το Ισραήλ ως το «κακό σιωνιστικό καθεστώς» και «καρκινικό όγκο» που υποστηρίζεται από τη Δύση, και έχει δηλώσει ότι ο μουσουλμανικός κόσμος θα πρέπει να γίνει ισχυρός για να αντιμετωπίσει τον σιωνισμό, σύμφωνα με δηλώσεις που μετέδωσε το Jamaran.
Μιλάει άπταιστα αραβικά και αγγλικά, σύμφωνα με τη βιογραφία, και ήταν φανατικός ποδοσφαιριστής μέχρι την ηλικία των 21 ετών, όταν ο παππούς του επέμενε να πάει στην πόλη Κομ για να σπουδάσει ισλαμική θεολογία.
